Religie, rechtsstaat, regering

Die stellingname veronderstelt een absolute waarheid over het recht van vrije religie, die nogal loodrecht op het begrip vrijheid staat. Wat is in het verband van vrijheid van religie gerechtvaardigd?

Wie zoals ik het christelijk geloof aanhangt, weet dat wij dat niet zelf bepalen. Rechtvaardig en waarachtig is Hij, aldus Deuteronomium 32: 4. Niet wijzelf, maar God maakt ons rechtvaardigen, aldus Paulus. God schenkt de mensen rechtvaardigheid omdat zij op Hem vertrouwen, aldus Genesis 15: 6.

Ook wie niet religieus is, weet dat wij niet zelf bepalen wat rechtvaardig is: het wordt gevormd uit al het goede waar wij als mensheid in geloofd en naar gestreefd hebben. Hier komen we op het beginsel van de rechtsstaat, dat wil zeggen een rechtvaardige samenleving waarin religie voor velen een rol speelt, en daarmee ook een waarborg behoeft in diezelfde rechtsstaat.

Natuurlijk moet dat gebeuren binnen de begrenzingen van de samenleving, of nog beter van de rechtsstaat, en dus ook door rekening te houden met de belangen van anderen, en dus die anderen niet tot die religie te dwingen. Maar het is niet gezegd dat religie niet ook politiek zou mogen worden. Het gaat uiteindelijk om het waarborgen van de samenleving, en dat zal voor gelovigen vaak een samenleving inhouden die religieus is ingekleurd.

Wie vindt dat religie uit het openbare leven moet, ontkent een wezenseigenschap van velen, maar ook het rechtsstaatprincipe dat dat wezenskenmerk garandeert.

Thorbecke waarborgde in de negentiende eeuw de vrijheid van religie. Hij stelde een ministerie van Eredienst in, dat bij uitstek diende voor het borgen van religieuze rechten in het openbare leven, en daarmee in de moderne rechtsstaat.

En al denken de huidige liberalen dus vrijheidsbeperkend ten opzichte van religie, ik zou ze op mijn beurt nog steeds niet met hun nieuwe illiberale leer de toegang tot het openbare leven willen ontzeggen.

Religie kan inspireren, maar niet regeren. De ware religie richt de aandacht op Gods woord en niet op menselijke regeringen als enige hoop voor de mensheid. En zo zien we de drie-eenheid ontstaan: religie verdient borging in de rechtsstaat, om zo voor wie dat wil een mogelijke inspiratiebron te zijn voor de wereldse regering.

Verdraagzaamheid is een dragend beginsel van de rechtsstaat. Daarmee laat zich niet rijmen dat men religie uit het openbare leven of uit de politiek zou willen verbannen.

© 2009-2026 Uitgeverij Boom Amsterdam
ISSN 0167-9155

De artikelen uit de (online)tijdschriften van Uitgeverij Boom zijn auteursrechtelijk beschermd. U kunt er natuurlijk uit citeren (voorzien van een bronvermelding) maar voor reproductie in welke vorm dan ook moet toestemming aan de uitgever worden gevraagd:

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikelen 16h t/m 16m Auteurswet 1912 jo. Besluit van 27 november 2002, Stb 575, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht te Hoofddorp (postbus 3060, 2130 KB, www.reprorecht.nl) of contact op te nemen met de uitgever voor het treffen van een rechtstreekse regeling in de zin van art. 16l, vijfde lid, Auteurswet 1912. Voor het overnemen van gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers en andere compilatiewerken (artikel 16, Auteurswet 1912) kan men zich wenden tot de Stichting PRO (Stichting Publicatie- en Reproductierechten, postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, www.cedar.nl/pro).

No part of this book may be reproduced in any way whatsoever without the written permission of the publisher.